Sarajevo nas je dočekalo raširenih ruku Amara Popare i Velide Mehić, predstavnika Grada Sarajevo, i domaćina događaja posvećenom programu učenja URBACT Pioneers Accelerator (UPA) pod nazivom "Final Milestone & Showcasing Event". Na događaju su učestvovali predstavnici gradova učesnika programa učenja, lokalni mentori, tematski eksperti, predstavnici nacionalnih URBACT tački, i ostalih programskih tijela.
Događaj je bio posvećen predstavljanju ostvarenih rezultata i dostignuća, razmjeni iskustava i sagledavanju mogućnosti za dalji razvoj i primjenu pokrenutih inicijativa. Učesnici su se zajednički osvrnuli na proces učenja, predstavljanje konkretnih aktivnosti i vizija gradova, i održali radionicu posvećenu strateškom predviđanju i izradi planova za širenje i unapređenje uspješnih praksi.
Organizovan na tri različite lokacije, događaj je iziskivao veliku organizaciju. Radionice, pripreme, dijeljenje rezultata, uvidi eksperata, planovi za dalje korake, ceremonija, panel diskusije, i neizostavna muzika, zvuci klavira, ex-YU popa i rok muzike, ali i sevdaha, iziskuju veliki aplauz i čestitku našim domaćinima.
FINAL MILESTONE & FUTURE PROSPECTS - I dan, 16. septembar 2026.
Prvi dan je prošao u pripremama i probama za centralni događaj i svečanu ceremoniju, u kreativnom prostoru TERSHOUSE. Učesnici programa učenja UPA su uvježbavali svoje prezentacije i vještine pripovjedanja, kako bi na što zanimljiviji način predstavili svoje UPA putovanje, uključujući aktivnosti i postignute rezultate. U tome su ih podržavali njihovi lokalni mentori, koji su entuzijastično davali savjete članovima svog tima.
Predstavnici tri crnogorska grada koja su bila dio UPA putovanja predstavili su svoje rezultate: Herceg Novi, Tivat, i Nikšić.
Aleksandra Pejović je predstavila aktivnosti svoje Opštine, kojima su unaprijedili Upravljanje otpadom u svom lijepom primorskom gradu. Kroz Akcione laboratorije (Action Labs) povezali su Opštinu, komunalno preduzeće „Čistoća“, nevladine organizacije, škole, djecu i građane kako bi zajednički identifikovali probleme i testirali rješenja za unapređenje upravljanja otpadom. Nabavljena su dva električna tricikla za efikasnije prikupljanje otpada u uskim ulicama i pješačkim zonama, postavljeno je 58 novih kanti, a pokrenute su i aktivnosti reciklaže koje uključuju djecu i lokalnu zajednicu. Uvid koji će tim Herceg Novog uzeti iz ovog i ponijeti na sledeća putovanja je da i male akcije mogu da donesu velike promjene.
Mirela Jarić je ispred Opštine Tivat govorila o unapređenju urbane mobilnosti u Tivtu. Nakon dvije Akcione laboratorije, fokus je sa razvoja biciklističkih staza preusmjeren na unapređenje pristupačnosti javnih i kulturnih prostora za osobe sa invaliditetom. Kroz saradnju sa zainteresovanim stranama i terensku aktivnost „City Safari“ identifikovane su ključne lokacije i mogućnosti za uklanjanje arhitektonskih barijera. Kao konkretan rezultat, postavljeno je 17 pristupnih rampi, kojima je više važnih lokacija u opštini povezano pristupačnom rutom, čime je za OSI omogućeno lakše, bezbjednije i samostalnije kretanje. Učešće u Pioneers Accelerator programu doprinijelo je i promjeni pristupa, potvrđujući značaj prilagođavanja početnih ideja kroz saradnju i praktično testiranje rješenja.
Miloš Džiknić je objasnio da su autobuska stajališta, zapravo prva mjesta koja posjetioci Nikšića vide. Te tačke su izuzetno važne i za stanovnike. Nakon trke i žurbe, na autobuskim stanicama ljudi imaju priliku da zastanu, sklone se od sunca ili kiše, i posmatraju prostor oko sebe. S obzirom da je Urbana priroda bila tema njihovog putovanja kroz Pioneers Accelerator, odlučili su da 5 autobuskih stajališta obogate sađenjem drveća i cvijeća, kao i da urede infrastrukturu na lokacijama. Ovakvom akcijom će ne samo uljepšati prostor, već doprinijeti zelenijem gradu, i zdravijoj okolini.
Gradska Vijećnica je 17. septembra ugostila gradonačelnike i njihove zamjenike iz gradova učesnika, predstavnike Evropske komisije, drugih programa, uključujući i Interact, i različite regionalne aktere zainteresovane za održivi urbani razvoj.
Održane su dvije panel diskusije na teme Ubrzavanje održive transformacije u Evropi, i Jačanje liderskih vještina za održivi urbani razvoj. Učesnici programa učenja su održali svoje prezentacije, a predsjednici i potpredsjednici njihovih gradova, su tokom svečane ceremonije primili diplome. Simboličnim doprinosom Drvetu sjutrašnjice 'URBACT Pioneers Tree of Tomorrow' predstavnici gradskih vlasti su potvrdili svoju posvećenost održivom razvoju gradova. Tako su predstavljeni pozitivni efekti programa na održivi urbani razvoj u regionu Zapadnog Balkana.
Crnogorski predstavnici iz Herceg Novog, Tivta, i Nikšića su prisustvovali i učestvovali u ceremoniji i predstavljanju rezultata. Podršku su pružile kolege iz Plava, koji je nov učesnik u URBACT mrežama. Svojim prisustvom pokazali su vjeru u dobrobit koji lokalne samouprave imaju od programa URBACT koji je posvećen održivom urbanom razvoju.
EVALUATION & INSPIRATION - III dan, 17. septembar 2026.
Završni dan je bio posvećen evaluaciji programa, razmatranju naučenih lekcija i inspiraciji za buduće aktivnosti. Saradnja je donijela mnogo više od naučenih lekcija o održivom urbanom razvoju, koje će im sigurno služiti u budućnosti. Donijela im je nova poznanstva i prijateljstva, i podsjetila na pjesmu Džon Dona: "Nijedan čovjek nije ostrvo, cjelina za sebe; svaki čovjek je djelić kontinenta, dio kopna. Ako more odnese grumen zemlje, Evrope je manje, kao da je odnijelo neki rt, posjed tvoga prijatelja ili tvoj..."
